Uilenverhalen

Voorjaar 2014
10 augustus 2014

Het was wederom lekker druk in en rond de steenuilenkast, zou er dit jaar weer een mooi 'gezinnetje' gevormd worden? Ja hoor, we hoorden weer vanalles in de kast en toen maar even de stoute schoenen aangetrokken en zelf de ladder opgeklommen. En daar zat moeders, lekker breeduit over haar eieren. Hoeveel konden we niet zien dus moesten maar geduld hebben. Na een paar weken was het eerste gepiep/gekrijs te horen en na een tijdje gewacht te hebben konden wij onze nieuwsgierigheid (weer!) niet meer in bedwang houden. En ja hoor, 6 paar oogjes keken ons enigszins verschrikt aan, vlug de kast weer dicht gedaan om ze weer de rust te geven. Meteen Anita ingelicht dat we dus 6 jonge steenuiltjes in de kast hadden zitten. Zij was natuurlijk super enthousiast en regelde dat Bob zo snel mogelijk langs kon komen voor een extra controle. Hij zag toen ook een grote voorraad spitsmuizen, zo'n 24 stuks, in de kast liggen dus de kleintjes werden goed verzorgd! Paar weken later kwamen Anita, Christine en Bert de uiltjes ringen. Er zaten er 5 geduldig te wachten, nummertje 6 hoefde helaas niet meer geringd te worden. Maar toch een mooi aantal en ze zagen er allemaal goed en gezond uit. We zijn er toen achter gekomen dat ze een klein molletje ook wel lekker vinden. Onze hond is nl. een hele gewiekste mollenvanger, hij trekt ze gewoon uit de grond en komt ze dan netjes brengen. Dat is zijn bijdrage aan het welzijn van de steenuiltjes zullen we maar denken. Het is nu best druk elke dag in de wei, ze zitten ongeveer overal maar zullen nooit eens even rustig poseren voor een mooie foto. Heb al allerlei posities ingenomen met een klein cameraatje wat op afstand bediend kan worden maar ze zijn dan zo slim om weer eens ergens anders te gaan zitten, helaas. Nu maar weer hopen op een mooi aantal steenuiltjes volgend jaar! Marga

#

Voorjaar 2013
10 augustus 2014

Het is wéér een komen en gaan bij de kast en na enkele weken denk ik gerommel te horen als ik er onderdoor loop. Toch maar even Anita een berichtje gestuurd. Die was er binnen 2 dagen en klom meteen de ladder op. En ja hoor: moeder steenuil zat bovenop haar 4 spruiten dus dit jaar was de kast optimaal benut. Wat een vreugde, ook ik vond het helemaal geweldig!

Na een tijdje heb ik me vaak op een afstandje van de kast gesetteld met fototoestel want het was druk met de aanvoer van voedsel voor de kleintjes. Vaak was het al te donker om een fatsoenlijke foto te maken maar om het live te zien was al heel leuk.

Spannend werd het toen ik de kleintjes al op het 'bordes' en het dak zag zitten van de kast. Maar die kleintjes hebben het ook snel door dat ze bekeken worden en schoten dan snel naar beneden door het gat en hup de kast in. Weer Anita maar een berichtje gestuurd want als er geringd zou worden moest dat wel snel gebeuren voordat ze uit zouden vliegen. Ook dat werd snel georganiseerd. Alle 4 de uiltjes werden gering, ook de allerkleinste (door ons gedoopt tot Ienimini) want daar waren we een beetje huiverig voor. Die was zo klein dat we bang waren dat hij/zij het niet zou overleven. Vrij snel na het ringen, wegen, meten en vooral fotograferen zijn ze alle 4 uitgevlogen. Dus ook Ienimini!!! Ik heb ze nog vaak gespot in de wei, op de schuur (waar ze ondertussen ook een onderkomen hadden gevonden) en genoot van elk moment. Wat zijn het toch mooie diertjes! 's Avonds zitten ze ook vaak bij de paarden op stal boven in de nok en 's nachts hoor ik ze ook vaak roepen.

Nu hopen op een mooie steenuilenfamilie, kan niet wachten tot de kast weer (goed) gevuld is met een nieuwe generatie! Marga

Mijn eerste steenuilen
10 augustus 2014

Januari 2012, 'mijn' eerste steenuilen zijn gesignaleerd en vooral gehoord hier op mijn adres. Ik heb toen voor de zekerheid even op internet wat steenuilen-geluiden opgezocht om het zeker te weten en ja hoor het klopte. Wat nu? Weer op internet gesnuffeld en kwam meteen terecht bij Steenuilenwerkgroep Oisterwijk. Op de site stond veel informatie en heb toen meteen een mail gestuurd naar Anita van Dooren. Zij was meteen enthousiast en kwam binnen een paar dagen al langs om te kijken waar er eventueel een kast opgehangen kon worden. Ik had ondertussen ook een opname gemaakt van het roepen van de steenuil en ja hoor: bingo. Het kon niet missen, hier zaten steenuilen!

De kast werd vrij snel geplaatst en ik was nóg alerter geworden. Zodra ik er eentje hoorde roepen vloog ik de deur uit om te kijken of ik er eentje kon spotten. Helaas hebben ze je snel in de gaten dus is het moeilijk om een foto te maken.

Nu maar afwachten of ze de kast in gebruik gingen nemen, nou dat duurde niet lang. Binnen twee weken zag ik ze geregeld in- en uitvliegen dus hoopte dat er een nestje gemaakt zou worden.

Het was een komen en gaan van pa en ma steenuil maar verder geen gerommel, gekrabbel of wat dan ook. Maar na een tijdje signaleerde ik wel 3 jonge steenuiltjes! Vaak zaten ze op de toegangspoort als ik 's avonds laat van mijn werk kwam. Ze bleven mooi met z'n drietjes op een rij zitten en waren niet bang voor mijn auto. Totdat ik mijn fototoestel wilde pakken om een foto te maken. Weg waren ze. Dit tafereeltje heb ik een paar keer mogen aanschouwen maar ze waren me helaas steeds te snel af. Wat was dat een mooi foto geweest.

De 3 jonkies heb ik vaak rondom het erf gezien, de kast werd alleen gebruikt om te ontbijten/lunchen/dineren aan de botjes en andere restjes te zien. Het nest hadden ze elders gemaakt. Waar? Geen idee! Marga

Het plaatsen van een tweede nestkast
16 maart 2014

Is het plaatsen van een tweede nestkast op een erf waar steenuilen voorkomen zinvol of is dat overbodige luxe? Wij, van Steenuilenwerkgroep Oisterwijk denken dit zinvol is. Steenuilen zijn standvogels maar buiten het broedseizoen hebben zij een latrelatie. Zodoende plaatsen wij al enige jaren op erven waar jaarrond een paartje aanwezig is, twee kasten. Tijdens het schoonmaken van de kasten treffen wij in het najaar dan vaak in elk kast, dus op hetzelfde erf, één steenuiltje aan. En dit is niet uniek. Erfbewoners met uitzicht op de kasten zien ook regelmatig in elke kast een uiltje in het voorportaaltje zitten, en soms zelfs gelijktijdig. De kasten zijn in beginsel bedoeld om de steenuilen van een broedgelegenheid te voorzien. Maar zij gebruiken de kasten ook om in te roesten. Steenuilen zijn over het algemeen trouw aan elkaar en ze hebben zodoende in het najaar en de winter beiden de gelegenheid om op hetzelfde erf te vertoeven. Een tweede kast heeft meer voordelen als het gaat om een veilig onderkomen als er in de omgeving haviken of sperwers voorkomen. Haviken en sperwers zijn een natuurlijke vijand van de steenuil, en als zij ergens beschut kunnen schuilen, vallen zij minder makkelijk ten prooi aan deze roofvogels. Tot slot hebben wij erven waar het ene jaar het paartje in de ene kast broedt, en het jaar daarop in de andere kast. Het kunnen kiezen uit twee broedgelegenheden is dan misschien wel een luxeprobleem voor de uilen, maar volgens ons heeft het plaatsen van een tweede kast vele voordelen en blijft het voor ons elk jaar een verrassing in welke kast we de jongen aan zullen treffen. Anita van Dooren

Uitzetten van uilen
16 maart 2014

Heeft het zin om pullen van uilen terug te plaatsen in de natuur nadat ze bij een asiel zijn aangemeld, en met de hand zijn grootgebracht? Deze discussie loopt al jaren, en er zijn voor- en tegenstanders. Het ringen van deze uilen, en dat geldt voor alle asielvogels, wordt door de Nederlandse ringcentrale niet verboden maar er wordt door de ringcentrale een beleid gehanteerd. Er mogen asielvogels geringd worden als de ringer er voor 200% van overtuigd is dat de betreffende vogel kerngezond is en een goede kans maakt om, eenmaal losgelaten, in de vrije natuur te overleven. Vele ervaringen bij de ringcentrale hebben geleerd dat in vrijheid gestelde, geringde, asielvogels relatief veel werk bezorgen. Bovendien wordt bij elk onderzoek, waarbij gebruik wordt gemaakt van ring- en terugmeldgegevens van vogels, de meldingen van asielvogels onmiddellijk terzijde gelegd omdat die niet representatief zijn voor wilde, onbeïnvloede, vogels.

Toch wordt de ringcentrale regelmatig benaderd door diverse asielhouders, Vogelbescherming en herhaaldelijk, door de Werkgroep Asielvogels. Zo werd ook ik als ringer benaderd door de coördinator van de Oisterwijkse steenuilen Werkgroep Oisterwijk.

Anita Van Dooren, een gedreven persoonlijkheid, vooral als het om de natuur gaat, en zeker het steenuiltje waar ze dol op is. Ze had een plan bedacht om de steenuilen, welke in het asiel waren opgefokt, een goede kans te geven om in de natuur op eigen benen te staan. Om e.e.a. te kunnen volgen moest bij de uilen wel een herkenbaar merk worden aangebracht, en wat is dan nog mooier dan een ringmerk. Ik besloot mijn medewerking te geven en ringde enkele steenuilen die werden uitgezet. De steenuilen werden nadat ze geringd waren, in steenuilenkasten op diverse plaatsen uitgezet. Waarbij de kasten met gaas waren afgesloten zodat het uiltje kon wennen aan de omgeving. Dagelijks werden de uilen van voedsel voorzien, en na een dag of vijf werd het gaas verwijderd.

Wel bleef dagelijks voedsel in de kast gelegd, wat geleidelijk werd afgebouwd. De meeste uilen bleven in de omgeving van de nestkasten, en bezochten ook weer hun toegewezen woning. Ook kwamen de uilen in contact met soortgenoten, en konden zich zo ontwikkelen in het jagen op prooien. Van de uitgezette steenuilen zijn er tot broeden gekomen. Na dat succes klopte Anita en haar uilen vriendin Cristien, weer bij me aan om dezelfde proef te doen met bosuilen en kerkuilen. Dus we trokken er weer op uit. Ons eerste doel de Kampina waar hopelijk een drietal bosuilenkasten beschikbaar waren. De eerste kast bleek al een bewoner te huisvesten. Bij de tweede kon met succes een uil worden geplaatst. Toen de derde kast die vrij hoog in een populier geplaatst was. Maar met onze uitgeschoven ladder geen probleem. Ik opende de schuif aan de zijkant van de kast om eventueel oud nestel en dergelijke te verwijderen. Een volgepropte kast met allerlei nestmateriaal, vermoedelijk door een eekhoorn naar binnen gebracht, was de eerste aanblik. Toen vlogen een drietal hommeltjes naar buiten, wat te doen? Nou dat werd snel duidelijk toen een tiental hoornaars mij hoog staande op de ladder me te lijf gingen. In sneltempo naar beneden, maar een viertal steken kon ik niet ontwijken. Drie in een arm en een boven de wenkbrauw, met gevolg een stekende hoofdpijn die nog verergerd werd toen Cristien een bevroren kuiken, (goedbedoeld) er op drukte om de pijn te verlichten. De anders zo vrolijke dames, Anita met de grote pretoogjes en Cristien met haar schalkse lach, werden opmerkelijk stil. Ze waren toch een beetje bezorgd, op mij? of omdat het uitzettingsprogramma in de war dreigde te lopen. Laten we maar van het eerste uitgaan. Na een half uurtje vertraging konden we onze weg vervolgen. Gelukkig kon het verdere programma probleemloos worden afgewerkt. Totaal werden in 2010 op deze wijze: 14 bosuilen, 6 kerkuilen, 19 steenuilen uitgezet. Ook 2 ransuilen werden in een geschikt biotoop aan de natuur toevertrouwd. Nu is het afwachten wat er van de uilen terecht komt. Tot op heden is slechts één steenuil teruggemeld als verkeerslachtoffer. We wachten het verdere verloop rustig af. O ja nog een opmerking: het is een gezellige bezigheid met beide dames op pad te gaan, maar geef ze niet te gauw één vinger, want, juist ja! Bert de Kort

Steenuil via de schoorsteen in huis beland
16 maart 2014

Tijdens de afwezigheid van onze vakantie vond onze huisoppasser een jong steenuiltje in huis. Waarschijnlijk was deze via de schoorsteen, de open haard binnengevlogen en kon hij de weg naar buiten niet meer vinden. Her en der vonden we schijtsporen. De steenuil had gezelschap van een jonge duif, deze was er echter veel slechter aan toe, en is later begraven. De steenuil waarvan men op dat moment nog niet precies wist wat het was, is weer vrijgelaten, maar niet nadat dit met de mobiele telefoon is vastgelegd. Inmiddels wordt het avontuurlijke jonge uiltje nog regelmatig rondom het huis gesignaleerd. Ineke

#

Hoe we de steenuil terugkregen en weer kwijtraakten.
16 maart 2014

Enkele tientallen jaren geleden broedde er jaren op rij een paartje steenuilen in een kast in een pruimenboom in ons weitje. Maar de pruimenboom stierf af en de kast raakte in verval, waarna de steenuilen verhuisden naar broedplaatsen in de naaste omgeving. Toen de laatste broedplaats in een oude stal door sloop zou gaan verdwijnen, vroeg Anita van Dooren of er bij ons een nieuwe kast geplaatst kon worden. Dat vonden wij prima en in november 2011 werd er een splinternieuwe kast opgehangen in een van de appelbomen op ons erf. Tot onze verrassing zat er na drie weken al een steenuil te roepen en op 20 december (!) zagen we zelfs twee roepende en parende steenuilen op de nok van het dak van ons huis. Het was spoedig duidelijk dat de steenuilen de kast als broedplaats geadopteerd hadden en we genoten dagelijks van de activiteiten van de uilen. Met Pinksteren kwam de werkgroep langs om de jongen te ringen. Maar die bleken al uit de kast geklommen te zijn en er konden er nog maar twee van de vier gevangen en van een ring voorzien worden. Vreemd vonden wij toen al wel dat de ouders zich niet lieten zien of horen toen bij de nestkast geklommen werd. En een dag later vonden we drie dode jonge steenuilen in de wei, niet ver van de broedplaats, en nog steeds was er geen spoor van de oudervogels. Wat was er gebeurd? In een dennenbosje op enkele honderden meters afstand van ons perceel broedt vrijwel jaarlijks een buizerd en af en toe een sperwer. De buizerd als predator is niet waarschijnlijk. De sperwer zou eventueel mogelijk zijn, ook al omdat in de loop van het voorjaar enkele keren een jagende sperwer op ons perceel gesignaleerd was. Bij nadere inspectie van het dennenbosje bleek daar echter geen buizerd of sperwer maar een havik te broeden. En op de plukplaats nabij het haviksnest werden de plukresten van een steenuil gevonden! Het was dus duidelijk dat predatie door een havik verantwoordelijk was voor het mislukken van het broedgeval van 'onze' steenuil. Waarschijnlijk is de havik na een succesvolle eerste raid teruggekomen om ook de tweede steenuil te verschalken. Zo werkt het in de natuur. De steenuilen worden extra kwetsbaar wanneer zij vanwege de korter wordende nachten gedwongen worden om meer overdag op jacht te gaan naar voedsel voor de opgroeiende jongen. Oorspronkelijk was de havik een echte bosbewoner die bij voorkeur ver van menselijke activiteiten verwijderde boscomplexen bewoonde. De laatste tijd ontwikkelt hij zich echter steeds meer als een cultuurvolger die zich aanpast aan de menselijke omgeving en ook als broedvogel verschijnt in kleine bosjes in agrarisch en zelfs stedelijk gebied. Dat is slecht nieuws voor vogelsoorten die traditioneel die gebieden bewonen. Zwakke vliegers zoals eksters en steenuilen zijn namelijk geen partij voor een havik. Zolang de havik domicilie blijft houden in het dennenbosje zien wij het dan ook somber in voor eventuele nieuw verschijnende steenuilen! Frans & Franca

Beste uilenliefhebbers
16 maart 2014

Sinds enkele jaren zitten bij ons op de boerderij een koppeltje steenuiltjes. Naar volle tevredenheid want ze broeden ieder jaar opnieuw, dus het biotoop is goed. Ook dit jaar hoorden we op een gegeven moment gepiep uit de nestkast in de nok van de veldschuur. Op 24 mei komt Anita met haar collega Bob voor een nestcontrole. Bij het openmaken van de kast bleken er twee dode uiltjes in te liggen. De nestkast was helemaal nat, en waarschijnlijk zijn ze dus gestorven van de kou (onderkoeling). Wij hebben hier rond half mei twee grote hoosbuien gehad van 30-40 mm in één uur tijd, en toen is er waarschijnlijk iets mis gegaan. Jammer maar helaas, volgend jaar beter dachten we. Maar wat schetst mijn verbazing, dat nog geen twee maanden na 24 mei drie jonge steenuiltjes in de ochtend zitten te zonnen op het kippenhok. Op nog geen 50m van het eerste nest. Hoe kan dat nou? Hier heb ik een paar vragen over. Is het mogelijk dat het uilenpaartje een tweede broedsel heeft gehad binnen twee maanden? Dat lijkt me nogal krap in tijd. Of is het een modern mannetje die er twee vrouwtjes op na houdt in hetzelfde territorium? Ruimte volop en eten genoeg, wat let hem! Of is dit toch onmogelijk? Wie hier meer duidelijkheid over kan geven, laat dan iets van je horen! We hebben inmiddels toch maar een saldo van drie jonge uiltjes en het is toch de bedoeling om de populatie te vergroten. Tot wederhoren! Hartelijke groeten Jan uit Oisterwijk

#

VREEMD Uiltje in nood, ....en toen was er nog maar 1 of toch drie?
16 maart 2014

Ik hoorde afgelopen dinsdag overdag continu alarmerende geluiden. Ik dacht dat dit was omdat ik te dicht bij een uiltje in de buurt was. Het hield maar niet op, ik dacht waar komt dit toch vandaan want ik zag hem maar niet. Maar toen ging ik op het geluid af en keek ik eens goed. Er stonden daar grote halve buizen, van glad steen. Daar kwam het geluid vandaan. Ik deed zo'n buis naar voren en daar lag 1 dood uiltje achter, en een ander steenuiltje zat er naast. Die toen ik die buizen opzij deed wegvloog. Aan de krabsporen op die buizen te zien, was dit te glad en te hoog en konden die uilen er daarom niet meer uitkomen. Achteraf had ik daar eerst een steenuil gezien die continu zat te roepen vanuit een boom die naast deze buizen stond. Het ging hier waarschijnlijk om een paartje, dat elkaar mogelijk wilde helpen. Als ik het niet doorhad waren er binnenkort twee dode uiltjes geweest. Want ook het tweede uiltje kon hier niet meer uit. Het doet me wel zeer, daar ik het hele jaar de uiltjes goed in de gaten had gehouden. Maar nu nog iets vreemds. Balend van dat dode uiltje, stond ik te schoffelen in de tuin. Hoorde ik plots weer wat en vlogen er ineens drie steenuiltjes uit een rommelhoekje. Jonge uiltjes van dit jaar is uitgesloten, eileg begint nu pas, ze waren volwassen. Oude jongen van vorig jaar die zouden zijn blijven hangen is ook niet logisch. Er hebben het hele jaar 2 steenuiltjes gezeten, min nu 1 dode. Zouden dit steenuilen uit de omgeving kunnen zijn, en zouden deze op het gealarmeer af zijn gekomen. Ik heb van de week weer 1 steenuiltje gezien, en 's avonds weer 2 steenuiltjes gehoord. Jan