#

Nieuws

Zeg het voort! Poster: Stop roofvogels en uilen in gevangenschap
6 december 2017

Afgelopen zaterdag (2 december 2017) zijn bovengenoemde posters gepresenteerd op de landelijke dag van SOVON. Deze posters zijn een initiatief van Netwerk Uilenbescherming Brabant en moeten gezien worden als een aanvulling op de eerder uitgegeven folder "Roofvogels en uilen zijn niet voor de show". De groepen die toentertijd hun medewerking aan de folder gaven, hebben dat nu ook gedaan, te weten: Vogelbescherming Nederland (VN), Werkgroep Slechtvalk Nederland (WSN), Werkgroep Roofvogels Nederland (WRN), Oehoe Werkgroep Nederland OWN), Steenuilenoverleg Nederland (STONE) en Kerkuilenwerkgroep Nederland (KWN).

De reden voor het uitbrengen van de posters is dat er een toename is van het gebruik van uilen en roofvogels op jaarmarkten, braderieën, shows, fotoshoots en andere evenementen. Je kunt het zo gek niet bedenken of je komt het wel tegen: Sinterklaas met een oehoe op zijn arm, uilen en roofvogels op kerstmarkten of op kinderfeestjes. Bezoekers van deze evenementen vinden de dieren prachtig om te zien en ze kunnen voor een paar euro met een uil of roofvogel op de foto. Ze lijken dit de gewoonste zaak van de wereld te vinden, maar men heeft niet door dat het welzijn van deze roofvogels in het geding is.

Zo worden met name uilen (echte nachtdieren) blootgesteld aan dag- en zonlicht. Ook mijden uilen in het wild contact met mensen. Als ze vast geketend staan op een kraam kunnen ze niet anders dan dit contact gelaten ondergaan. Uilen en roofvogels werken alleen maar mee aan een show omdat zij hongerig worden gehouden zodat ze voor de prooien terugvliegen. Dan is er nog de problematiek van rondom per ongeluk of bewust losgelaten dieren die zich in het wild maar moeten zien te redden. Wanneer ze paren met een "wild" exemplaar kan er faunavervalsing ontstaan. Een ander groot probleem is het roven van dieren uit het wild (vaak uit het nest als nestjong). Kortom er zijn meer redenen waarom de bovengenoemde beschermingsorganisaties niet gelukkig zijn met dit fenomeen.

Achter de schermen wordt door een aantal organisaties hard gewerkt om deze soorten op een lijst te krijgen van soorten die niet in gevangenschap gehouden mogen worden. Tot die tijd ligt er een mooie taak voor beschermers en / of andere geïnteresseerden om mensen bewust te maken van de problematiek. Door het verspreiden van de posters hopen we dat het publiek zich bewust gaat worden van de problematiek. En dat men zich bijvoorbeeld niet meer laat het verleiden tot het bezoeken van genoemde evenementen. Men kan organisaties aanspreken om te stoppen met deze activiteiten.

De posters zijn verkrijgbaar bij de eerder genoemde groepen of in pdf te downloaden. De posters zullen binnen alle uilenwerkgroepen in Brabant uitgedeeld worden zodat ieder ze kan ophangen of gebruiken waar men wil.

De wraak van de muis
2 november 2017

Vrijdag (13-10-2017) mocht ondergetekende met Mark Sloendregt (VWG De Kempen) naar Wageningen om onderzoek te laten doen naar de doodsoorzaak van een Kerkuil, die gestikt zou zijn in een muis. De staart hing zelfs nog uit de snavel. De sectie zou uitgevoerd worden door Hugh Jansman, dierecoloog van Wageningen Environmental Research (Alterra). Helaas was Hugh ziek geworden maar gelukkig waren er twee vervangers: Arnold van den Burg en Kas Koenraads. De heren vonden het ook een vreemd verhaal, omdat jonge Kerkuilen al op de leeftijd van 2 à 3 weken hele muizen naar binnen werken. En bovendien is de Kerkuil een muizenjager en eter bij uitstek.

kerkuil

De sectie begon met een algemeen onderzoek om te kijken of er uitwendige verwondingen waren of botbreuken. Dit was niet het geval. Daarna werd de uil opengesneden en gekeken of er inwendige verwondingen waren. De slokdarm (waar de muis in zat) was intact, maar daar was wel een kleine bloeding te zien. Bij nader onderzoek bleek de halsslagader afgekneld te zijn; naar het lichaam toe zat er nog bloed, richting de kop was deze leeg. Men veronderstelt dat de uil de muis levend naar binnen heeft geslikt. De muis heeft zich verweerd en is gaan bijten. Hij heeft door de slokdarm heen de halsslagader dicht gebeten (zonder de slokdarm of halsslagader te beschadigen) waardoor de bloedtoevoer richting hersenen gestopt werd. Dit was de doodsoorzaak van de uil. Helaas heeft de muis het ook niet overleefd.

kerkuil

De muis bleek een huismuis te zijn. Verder onderzoek wees uit dat het om een2 kj vrouwtje Kerkuil ging (wat wij al vermoedden aan de hand van de bandjes op de vleugel).

Arnold denkt dat een uil wel vaker een levende muis naar binnen schrokt. Waarschijnlijk zullen die muizen zich ook verweren en gaan bijten. Maar onze muis had met grote precisie het juiste plekje gevonden om de uil te laten sterven. Een kans van een op ?????

kerkuil

Na dit alles werd door Arnold op mijn verzoek het darmenstelsel van de uil er uit gehaald omdat ik graag de blindzakken wilde zien. Op de laatste landelijke uilendag had Arnold een lezing gegeven over stikstofdepositie in de Veluwe en de nadelige gevolgen voor o.a. sperwers en koolmezen. Eén van de bevindingen is dat bosuilen succesvoller blijken in hun reproductiesucces door een bepaalde adaptatie: zij beschikken, in tegenstelling tot sperwers, over blindzakken. Deze organen, die normaal vooral dienen voor de fermentatie van plantmateriaal, kunnen bij uilen worden gebruikt om aminozuren (eiwitbouwstenen) te onttrekken uit hun urinezuren. Daarmee kunnen bosuilen aanzienlijk efficiënter met hun voedsel omgaan! Sperwers beschikken niet over blindzakken en hebben mede daardoor eerder last van aminozurentekorten in bijvoorbeeld de Zuid-Veluwe, met dunne, breekbare eierschalen en misvormde embryo’s tot gevolg.

kerkuil kerkuil

Naast deze Kerkuil werd er ook een dode Buizerd binnen gebracht door Martin (lid van een roofvogelwerkgroep uit het midden van het land). De buizerd was een adult vrouwtje met broedvlek die dood op haar nest werd gevonden met twee levende jongen.

kerkuil

In de krop en keel van de buizerd werden prooiresten van fazant en het hart van een andere vogel - formaat duif – gevonden. Volgens de onderzoekers was het al zeer vreemd dat er resten van twee dieren werden gevonden. Omdat de maag leeg was en de krop vol werd aan vergiftiging gedacht. Normaal gesproken wordt de krop pas gevuld wanneer de maag vol is (de krop is een soort opslagplaats). De onderzoekers denken dat de vogel het eten uit de maag opgebraakt heeft en dat het daardoor in de krop terecht is gekomen. Op basis van sectie kon worden geconcludeerd dat de buizerd moet zijn gestorven door het eten van vergiftigd aas. Ook had de Buizerd een verkrampte rechterpoot wat eveneens kan duiden op vergiftiging. Daarom wordt aangifte gedaan van roofvogelvervolging. De samples worden samen met het sectieformulier bewaard. Fazant wordt als vergiftigingsaas nummer een genoemd door de onderzoekers.

Nog even over de broedvlek. Ik dacht dat deze alleen intact bleef als het vrouwtje de eieren bebroedt. Via de broedvlek brengt ze haar lichaamswarmte rechtstreeks over op de eieren. Dit vrouwtje had jongen van ongeveer twee weken oud. De broedvlek was nog steeds helemaal aanwezig. Geen spoor van nieuwe veervorming. Nu blijkt dat het vrouwtje deze broedvlek ook gebruikt in de kleine jongen-fase. Er zit een ingewikkeld stelsel van bloedvaten die omgekeerd werken. Normaal vernauwen de vaten wanneer ze in aanraking komen met iets dat kouder is dan hun eigen temperatuur (bijvoorbeeld de eieren). In dit vatenstelsel werkt het omgekeerd: deze vaten verwijden zich zodra ze in aanraking komen met iets dat kouder is. En zo blijven de eieren en de kleine jongen lekker warm.

Wageningen Environmental Research is gespecialiseerd in breed ecologisch onderzoek naar o.a. doodsoorzaken bij diverse dieren, variërend van roofvogelvervolging tot aanrijdingen met otters. Helaas moeten de onderzoekers werken met een beperkt budget en werden ook deze secties kosteloos en buiten het reguliere onderzoek om gedaan.

Door het gebrek aan een centraal punt of persoon, waardoor vogels met twijfelachtige doodsoorzaak kunnen worden onderzocht, blijven de doodsoorzaken van o.a. veel uilen en roofvogels onbekend. Momenteel bestaat er geen subsidie voor het doen van dergelijke dissecties, maar voor een relatief laag bedrag (bijvoorbeeld 1 jaarsalaris gesubsidieerd door de overheid) zou dergelijk onderzoek al mogelijk zijn. Daarmee zou het onderzoek naar bedreigingen voor vogels (bijvoorbeeld door gifstoffen) en de ware toedracht hiervan kunnen worden gebruikt om oplossingen voor dergelijke problematiek te creëren.

Om die reden willen we (Mark Sloendregt en Christien Hermsen) een brief opstellen om de politiek te vragen dit onderzoek structureel en financieel te ondersteunen om zo de natuur te beschermen.

De onderzoekers Kas Koenraads en Arnold van de Burg zijn momenteel ook bezig met het schrijven van een boek: De Ecomorfologische Vogelatlas. In het boek wordt de relatie gelegd tussen de morfologie (vorm en structuur) en de ecologie (levenswijze) van vogels. Met andere woorden: hoe hebben vogels zich aangepast aan hun manier van leven? Het begin wordt gemaakt met Europese vogels, maar spoedig zullen ook soorten van andere werelddelen aan bod komen. De secties op de snijtafel dienen daarbij als uitgangspunt. Ook een foto van de ‘kerkuil met muis’ zal dienen als illustratie voor de atlas. Deze unieke anatomische vogelatlas zal pas over enige jaren worden uitgegeven, maar tussentijdse producties en uitgaven zullen eerder verschijnen. Naast het geven van wetenschappelijke informatie is het doel van de atlas voornamelijk gericht op natuurbescherming: gedurende het project zullen Kas en Arnold alle mogelijkheden aangrijpen om via media, workshops en lezingen het draagvlak van het grote publiek voor vogel- en natuurbescherming te vergroten. Het uitvoeren van de dissecties en uitwerkingen en het enthousiasmeren van een breed publiek voor natuurbescherming zijn tijdrovend. Daarom zijn sponsoren voor dit project welkom!

Natuurfotograaf André Eijkenaar op bezoek
4 mei 2017

Op koningsdag kregen wij de koning der natuurfotografen, André Eijkenaar, op bezoek. André is de hofleverancier op fotogebied van alle uilenwerkgroepen.

Naast het fotograferen heeft André ook actief meegewerkt tijdens de eerste kastcontroles van de steenuil. We hebben volop geprofiteerd van zijn enthousiasme: het dragen van de ladder, het controleren van de kasten. Daarnaast hebben we veel van elkaar kunnen leren. Eigenlijk is André een kerkuilenman, maar hij draagt de steenuil een warm hart toe. Hij vond het des te leuker omdat er in Groningen (waar hij vandaan komt) nog maar 12 broedpaartjes van de steenuil zijn.

André heeft naast het veldwerk de tijd genomen om zijn tentje op te zetten op een steenuilenerf. Hier heeft hij mooie foto’s kunnen maken van de steenuil waar wij erg blij mee zijn. Op het uilenerf was onlangs ook een kerkuilenkast geplaatst. De kerkuil leek sinds plaatsing van de kast echter verdwenen, volgens de erfbewoners. André kwam er achter dat niet alleen de steenuil maar ook de kerkuil aanwezig is op het erf, en dat naar alle waarschijnlijkheid beide uilen hier aan het broeden zijn.

kerkuil

Crowdfundingactie Stichting Vogelasiel Someren e.o.
1 mei 2016

Stichting Vogelsasiel Someren e.o. wordt een van de twee Brabantse hoofdopvangcentra voor inheemse beschermde diersoorten. Daarom gaan zij uitbreiden. Zo kunnen er straks meer vogels opgevangen worden. Daarvoor zijn er wel meer volières nodig. Voor deze uitbreiding is geld nodig om een stuk productiebos wat gaat verdwijnen te kunnen compenseren. Het gaat om een bedrag van €13385,-. Dit heeft het asiel natuurlijk niet zomaar in kas, vandaar dat er een crowfundingactie wordt gestart van 1 mei tot 26 juni. Stichting Vogelasiel Someren e.o is de tweede erkende opvang in Brabant. Zij doen goed werk voor onder andere gewonde en verzwakte uilen. Na herstel worden deze weer vrijgelaten in de natuur. Deze actie steunen wij graag. Helpt u mee? Voor elke 5 € adopteer je een boom die door het vogelasiel voor je plant. http://www.crowdfundingvoornatuur.nl/vogelasielsomeren

Kerkuil vangt prooi
15 september 2015

Deze kerkuil was als verzwakt nestjong met meerdere problemen in het asiel terecht gekomen. Nadat hij opgeknapt was en inmiddels volgroeid, kon hij vrijgelaten worden. Omdat we niet weten of uilen die als nestjong binnenkomen ook zelfstandig kunnen jagen, worden ze voor vrijlating eerst twee dagen vastgezet met dode prooien. Daarna wordt het gaas verwijderd en zorgen wij ervoor dat er een bak met levende muizen voor de vliegopening staat. Daarbij hebben we een wildcamera geplaatst. Dat leverde o.a. deze beelden op. Deze beelden zijn van Kiekis (MichelVerhoeven).

Bij Stichting Vogelasiel Someren proberen ze ook het jachtinstinct te bevorderen door in de uitvliegkooien bakken met levende muizen te plaatsen. Op deze manier bereiden ze de uilen voor op hun terugkeer in het echte leven. En nu maar hopen dat deze uil en zijn lotgenoten het gaan redden.

Het spel van aantrekken en afstoten bij kerkuilen
18 februari 2015

De allereerste kennismaking wordt gekenmerkt door heftige conflicten tussen het krachtige vrouwtje en aanvankelijk nog schuwe mannetje. De beelden op de onderstaande link zijn van de eerste ontmoeting. Na de conflicten bleek de zaak al snel beklonken. (Video-opname: Rinus van den Boomen)

Goed muizenjaar en tweede broedsels.
18 januari 2015

De kerkuil kan meerdere succesvolle broedsels per jaar hebben. Dat gebeurd alleen als er voldoende voedsel (muizen) beschikbaar is. Het vrouwtje komt dan opnieuw in goede conditie om eieren te leggen. Op verschillende locaties in Brabant is bekend dat er op dit moment tweede broedsels zijn!

Webcamopname van Rinus van den Boomen. Fixeergedrag van jonge kerkuilen.

Voorzichtig herstel kerkuilen in Haaren en Oisterwijk.
18 januari 2015

Vorig jaar hadden wij in ons gebied geen enkel broedgeval en maar in één kast een paartje. Daarvan sneuvelde halverwege het jaar ook nog een van de partners. Gelukkig kwam er al snel een nieuwe partner bij. Verder waren er op een enkele losse waarneming na geen bewoonde kasten. De winters van 2011/2012 en 2012/2013 hebben blijkbaar hun tol geëist.

Dit jaar begon gelukkig iets beter. De uil met zijn nieuwe partner heeft in april 3 jongen gekregen. Deze zijn ook geringd. Bij het ringen bleek dat een van de volwassen uilen een ring droeg. Hij bleek in 2007 geringd te zijn. De 3 jongen zijn succesvol uitgevlogen en dit paar heeft inmiddels weer 4 jongen groot gebracht in een andere kast die ook op het terrein hangt.

Verder zijn er op 5 plaatsen wel kerkuilen waargenomen maar heeft het tot op heden nergens tot broedgevallen geleid.